กวีหญิงของไทย

นางนพมาศคือกวีหญิงคนแรกของไทย

wergwegweg

หลานคนคงรู้จักวันลอยกระทงที่ต้องคู่กับการประกวดนางนพมาศ แต่จะมีใครรู้บางว่าวันนี้ก่อกำเนิดมาได้อย่างไรผมจะพาไปทำความรู้จักกับเธอคนนี้กัน

ประวัตินพมาศ

นพมาศ คือ เป็นธิดาพระศรีมโหสถและนางเรวดี ตามประวัติได้บอกไว้ว่า เธอคนนี้เกิดเมื่อปีมะโรง ซึ่งตรงกับพ.ศ. ๑๘๔๗ จุลศักราช ๖๖๖ ในรัชกาลพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ซึ่งเธอคนนี้เป็นหญิงที่รูปงามมาก เป็นคนดีมีคุณธรรมสูงเนื่องจากได้รับการอบรมมาจากบิดามาเป็นอย่างดี อีกทั้งยังมีความรู้มากมายไม่ว่าจะเป็นพุทธศาสนา อักษรศาสตร์ การช่าง การดนตรี  การขับร้อง ไม่นานนางก็ได้ถวายตัวเป็นสนมของพระมหาธรรมราชาลิไท กษัตริย์ลำดับที่๕ แห่งกรุงสุโขทัย ซึ่งก็ด้วยความสวยบวกกับความสามารถจริงได้รับแต่งตั้งให้เป็นสนมเอกในตำแหน่งท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ทำหน้าที่ขับร้องถวาย นางได้ใช้ช่วงเวลาว่างของนางกับการกับการแต่งหนังสือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ซึ่งเรื่องนี้ก็กล่าวถึงการก่อกำเนิดของนางนพมาศ เกี่ยวข้องกับการถวายตัวเข้ารับราชการฝายใน และข้อควรปฏิบัติของสตรี  ประเพณีต่าง ๆ ในสมัยสุโขทัย นางได้ได้บอกถึงสิ่งที่ฝ่ายในควรทำรวมไปถึงข้อปฏิบัติของข้าราชการฝ่ายใน โดยหนังสือเล่นนี้ได้ถูกจัดเป็นหนังสื่อที่ยอดเยี่ยมอีกเล่มหนึ่งโบราณคดีสโมสรได้ประทับตรามังกรให้เพื่อรับรองว่าเป็นหนังสือที่แต่งดี เพราะเหตุนี้นางนพมาศจึงจัดว่าเป็นกวีหญิงคนแรกของไทย และเธอคนนี้ก็ได้เป็นคนประดิษฐ์กระทงโดยอ้างอิงมาจากในหนังสือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ได้พูดไว้ดังนี้

“…อยู่ได้ห้าวัน  ภอถึงพระราชพิธีจองเปรียงในวันเพ็ญ  เดือนสิบสองเปนนักขัตฤกษ์ชักโคมลอยโคม  บรรดาชนประชาชายหญิงต่างตกแต่งโคมชักโคมแขวนโคมลอยทุกตระกูลทั่วทั้งพระนคร แล้วก็ชวนกันเล่นมหรสพสิ้นสามราตรีเป็นเยี่ยงอย่าง  แต่บรรดาข้าเฝ้าฝ่ายราชบุรุษนั้นต่างทำโคมประเทียบบริวารวิจิตร  ด้วยลวดลายวาดเขียนเป็นรูปแลสันถานต่าง ๆ ประกวดกัน มาชักมาแขวนเป็นระเบียบเรียบรายตามแนวโคมไชยเสาระหงตรงหน้าพระที่นั่งชลพิมาน ถวายสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวให้ทรงพระราชอุทิศสักการบูชาพระมหาเกษธาตุจุฬามณีในชั้นดาวดึงษ์  ฝ่ายพระสนมกำนัลก็ทำโคมลอยร้อยด้วยบุปผาชาติเป็นรูปต่าง ๆ  ประกวดกันถวายให้ทรงอุทิศบูชาพระบวรพุทธบาท  ซึ่งประดิษฐานยังนัมทานที  แลข้าน้อยก็กระทำโคมลอย  คิดตกแต่งให้งามประหลาดกว่าโคมพระสนมกำนัลทั้งปวง จึ่งเลือกผะกาเกสรศรีต่าง ๆ  ประดับเป็นรูปดอกกระมุทบาน  กลีบรับแสงจันทร์ใหญ่ประมาณเท่ากงระแทะ  ล้วนแต่พรรณดอกไม้ซ้อนศรีสลับให้เปนลวดลาย  แล้วก็เอาผลพฤกษาลดาชาติมาแกะจำหลักเปนรูปมยุระคะณานกวิหคหงษ์  ให้จับจิกเกสรบุปผาชาติอยู่ตามกลีบดอกกระมุทเปนระเบียบเรียบเรียง  วิจิตรไปด้วยศรีย้อมสดส่างควรจะทัศนายิ่งนัก…”

gwegk

เพราะเหตุนี้เธอจึงเป้นคนแรกที่คิดประดิษฐ์กระทงเป็นรูปดอกบัว หลังจากนั้นไม่นานหญิงสาวหลายๆคนก็ได้ประดิษฐ์กระทงเป็นรูปดอกบัวตามๆกันมาเลยกลายเป็นประเพณีที่ทำกันต่อๆกันมาจนถึงทุกวันนี้ ด้วยการหาวัสดุที่มาจากธรรมชาติที่ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม เธอคนนี้จึงถือว่าเป็นบุคคลสำคัญของไทยอีกคนหนึ่ง

นางนพมาศ wikipedia

BACK


Scroll to Top